تبلیغات
یک معمار

یک معمار
اینجا یک معمار می نویسد...

ساباطی در دزفول


ساباط‌ها(سابات) از ویژگی‌های مهرازی (معماری) زیست بوم‌های گرمسیر و کویری هستند و در استان‌هایی مانند یزد، کرمان، اصفهان و خوزستان یافت می‌شوند. یکی از کارکردهای سابات پدید آوردن سایه و جایگاهی خنک برای رهرگذران است.این سازه به شوند نیمه پوشیده بودن در تابستان به پدید آمدن کوران هوا می‌انجامد که هوای درون سابات رااز بیرون آن خنکتر میکند. همین نیمه پوشیده بودن در زمستان به گرمتر شدن هوای درون سابات از بیرون آن می انجامد. سابات‌ها همچنین مایه یکپارچگی و استواری خانه‌های کنارشان هستند و به آنها در پایداری در برابر نیروهای پدید آمده از فشار سازه کمک می‌کنند.

واژه سابات در زبان پارسی دارای ریشه‌ای کهن است. بخش نخست آن «سا» به چم(معنا) آسایش و بخش دوم آن «بات» نشانگر ساختمان، آبادی و سازه‌است.[۱]

پی نوشت از ویکی پیدیا      یک معمار

توصیه می کنیم در ادامه مطلب مقاله ی «ساباط» فضیلتی فراموش شده را هم دنبال کنید...





سرزمین ما ایران، سرایی است كه ارمغان های زیادی به جهان عرضه داشته است، ولی متأسفانه خود ما از آنها بی خبریم و «ساباط» یكی از این ارمغان ها است.

احتمالاً از شهرهای كویری و حاشیه آن گذر كرده اید و در كوچه های قدیمی آن قدم زده اید. شاید هم خود شما یكی از ساكنین این مناطق هستید و گذر از این كوچه ها كار هر روز شماست؛ و دیده اید كه برخی از این معابر مسقّف هستند. به این معابر مسقّف «ساباط» می گویند.

دكتر «محمدكریم پیرنیا» در مورد اینكه ساباط از كجا آمده و دارای چه معنا و مفهومی است در كتاب «آشنایی با معماری اسلامی ایران» چنین می گوید:

"به طور كلی ساباط در زبان فارسی دارای ریشه ای كهن است. جزء اول آن «سا» به معنای آسایش و جزء دوم آن «باط» نمودار ساختمان، آبادی و عمارت است"

اگر بخواهیم به گونه شناسی ساباط ها گذری داشته باشیم می توانیم آنها را به دو گونه دسته بندی نماییم:

نخست از لحاظ سقف ساباط ها و دوم از نظر نوع كاربری هایی كه احتمالاً بالای سقف ساباط وجود داشته است.

از لحاظ سقف، ساباط ها به دو دسته تقسیم می شوند:

الف) ساباط هایی با سقف مسطح كه از تیرهای چوبی و حصیر برای نگهداری وزن سقف استفاده می شده و دو  دیواری كه در امتداد كوچه بودند نقش دیوارهای حمال یا باربر را ایفا می كردند.

ب) ساباط هایی كه دارای طاق هستند. این ساباط ها با توجه به مسائل استاتیكی به خوبی می توانستند وزن سقف را هرچه هم سنگین بود به ستون ها، دیوارها و سپس به زمین منتقل نمایند. روش آجرچینی این سقف ها اغلب به صورت رومی انجام می شده است.

در صورت دوم تقسیم بندی، توجه ما به كاربری بالای ساباط است كه از این لحاظ هم ساباط ها به دو دسته تقسیم می شوند:
الف) ساباط هایی كه روی سقفشان كاربری مسكونی داشته اند و معمولاً اتاق با یك یا دو در بازشو و دارای چشم اندازی مناسب به كوچه بوده است.

ب) ساباط هایی كه تنها بار سقف خود را تحمل می نمودند و احتمالاً مسیری بوده اند كه خانه های دوطرف كوچه را به هم پیوند می داده اند.

حال نوبت به بررسی كاركردهای ساباط می رسد:

یكی از كاركردهای اصلی ساباط هدیه كردن سایه و فضایی خنك به عابرانی است كه پس از عبور از كوچه های طولانی، آنهم در گرمای آزار دهنده و طاقت فرسای جنوب به آن پناه آورده اند. درجه حرارت فضای زیر ساباط چه در تابستان و چه در زمستان همیشه مطلوب است!

به گونه ای كه در تابستان اختلاف دمای درون و بیرون ساباط  سبب ایجاد كوران هوا شده و همین امر موجب خنك تر شدن هوای درون ساباط نسبت به بیرون آن می شود. ولی در زمستان به دلیل محصور تر بودن فضای درون ساباط نسبت به بیرون، هوای داخل گرمتر از محیط خارج آن است.

یكی دیگر از مهم ترین كاركردهای ساباط ایجاد یكپارچگی و استحكام در خانه های مجاور آن است. به گونه ای كه این عنصر به ساختمان در تحمل نیروهای وارد بر آن كمك می كند. در بسیاری از موارد دیده شده كه با تخریب یك ساباط چند خانه مجاور آن نیز دچار رانش شده و حتی تخریب شده اند.

علاوه بر كاركردهای فیزیكی، ساباط كاركردهای دیگری هم دارد كه به مراتب از نوع اول با اهمیت تر محسوب می شوند و آن كاركردهای فرهنگی و اجتماعی آن است.

پیوستگی و یكپارچگی كه ساباط در خانه های یك محله ایجاد ی كرد موجب ایجاد همدلی در بین ساكنین آن محله می شد. در گذشته ساباط محلی برای تجمع ساكنین محله به شمار می آمد و همین تجمعات سبب آگاهی افراد محله از احوالات هم و پی بردن به مشكلات یكدیگر و درنتیجه حل گرفتاری ها به كمك همدیگر می شد.

هنگامی كه از زیر یك ساباط عبور می كنیم ایجاد سایه ای كه ناگهان بوجود می آید سبب می شود ناخودآگاه سر خود را خم كنیم و این یعنی گذشتن از منیّت و از بین رفتن غرور!

ممكن است در شهرسازی جدید ساباط دیگر آن چنان جایگاهی نداشته باشد و حجمی بیكار به نظر برسد؛ اما با توجه به توضیحات ارائه شده نتیجه ای كه حاصل می شود جز این نیست كه:

«ساباط نه تنها حجمی بیكار نیست، بلكه فضیلتی است فراموش شده!»




برچسب ها: «ساباط» فضیلتی فراموش شده، لغت شناسی معماری، ساباط چیست،
[ دوشنبه 1391/12/14 ] [ 07:08 ب.ظ ] [ سید بهنام فتحی ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

بسم الله الرحمن الرحیم
یک معمار خوب معماری است که از آجرهایی که به سمتش پرت می کنند دیواری برای خود بسازد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ایمیل بهنام: 1memar.fathi@gmail.com
ایمیل منوچهر: manuchehr.memar@gmail.com

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
تماس با ما

وب هكس

وب هكس

داغ کن - کلوب دات کام