تبلیغات
یک معمار

یک معمار
اینجا یک معمار می نویسد...






ساباط، کاروانسرا، رباط و...
همه ی اینها در ادامه مطلب ...
  ساباط
این واژه که تقریباً به همهٔ زبان‌هاى خاورى و باخترى و آرامى و ایرانى و فرنگى و تازى رفته در زبان‌هاى ایرانى و منجمله فارسى ریشه کهن دارد. جزء اول آن سا به معناى آسایش و جزء دومش پسوند بات نمودار ساختمان و بنا و آبادى و عمارت است و در آخر بسیارى از واژه‌ها چون رباط و کاربات و خرابات و جز این‌ها آمده و روى هم‌رفته به‌جاى آسایشگاه و استراحتگاه امروز به‌کار مى‌رفته است.

ساباط به کلیه بناهایى که به‌منظور آسودن بپا مى‌شده چه در شهر و چه در بیرون از آن اطلاق مى‌شده، در شهرستان‌هاى جنوبى ایران هنوز هم این واژه درست در جاى خود به‌کار مى‌رود.



در راه اصفهان - یزد میان یزد و اردکان و نائین هنوز خوشبختانه دو دستگاه از این ساباط بر جاى مانده و آب‌انبارهایى پر از آب خنک دارد و پناهگاه بسیار خوبى براى مسافران این راه دراز و خشک و بیابانى است.

  رباط
رباط منحصراً به ساختمان‌هاى کنار راه و به‌ویژه بیرون از شهر و آبادى اطلاق مى‌شود. رباط علاوه بر حوض و آب‌انبار داراى اتاق‌هاى متعددى است که گرداگرد حیاطى را فرا گرفته و مسافران مى‌توانند یک یا چند شب در آن بیاسایند.

  کاربات
کاربات چنان‌که پیداست خانه کاروان است و پیش از اسلام به‌جاى کاروانسرا به‌کار مى‌رفته و آن نیز مانند رباط داراى اتاق و حوض و یا پایاب است و گاهى فقط دو یا سه اتاق دارد و نمونه آن در آبادى‌هاى کنار شاهراه کهن فارس خودنمایى مى‌کند.



  کاروانسرا
به رباط‌هاى بزرگ و جامع کاروانسرا مى‌گویند چه در شهر و چه بیرون از آن باشد. کاروانسرا علاوه بر اتاق و ایوان داراى باره‌بند و طویله و انبار است واغلب ورودى آن را بازار کوچکى به‌نام غلاف‌خانه تشکیل مى‌دهد و بر روى سردر آن چند اتاق پاکیزه قرار گرفته که به کار کاروان‌سالار اختصاص دارد. گاهى در دو سوى در کاروانسرا و رباط برج‌هایى جاى گرفته که در مواقع ناامنى مورد استفاده مدافعان و راهداران قرار مى‌گرفته است.

  خان
خان نیز همانند کاروانسرا است و این ویژه در زبان تازى به‌طور مطلق به‌جاى کاروانسرا به‌کار گرفته شده است.

  طرح رباط و کاروانسرا
ساباط داراى سه تا هفت دهانه سرپوشیده است که دو سوى آن تختگاه‌هاى کوچکى به اندازه یک تخت یا نیمکت قرار دارد و اغلب دهانه میانى آن درگاه آب‌انبارى است که آب خنک و گوارا دارد.

رباط و کاروانسرا گاهى بسیار ساده و منحصر به حیاط دور بسته است که حوض یاپایابى در وسط دارد و آخیه و آخور ستوران در زیر سکو و ایوان پیشان اطاق‌ها یا کنار صفه‌هاى بیرون است و در نقاط سردسیر به‌جاى حیاط گنبد خانه‌اى در میان دارد و گاه علاوه بر اتاق و ایوان و حیاط داراى باره‌بند و انبار و بازار و بالاخانه و برج و بارو و علاف‌خانه است.

در دالان کاروانسراهاى باشکوه چند حجره آراسته براى پذیرایى از مسافران نامدار و سرشناس ساخته شده و گاهى بالاى سردر، چند اتاق خوش‌منظر و مجلل دارد.



طبقه بندی: معماری اسلامی،
برچسب ها: ویژگى‌هاى ساختمان‌هاى وابسته به راه، ساباط، رباط، کاوانسرا، شاهراه کهن فارس، کاربات،
[ دوشنبه 1391/12/14 ] [ 08:17 ب.ظ ] [ سید بهنام فتحی ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

بسم الله الرحمن الرحیم
یک معمار خوب معماری است که از آجرهایی که به سمتش پرت می کنند دیواری برای خود بسازد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ایمیل بهنام: 1memar.fathi@gmail.com
ایمیل منوچهر: manuchehr.memar@gmail.com

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
تماس با ما

وب هكس

وب هكس

داغ کن - کلوب دات کام