تبلیغات
یک معمار

یک معمار
اینجا یک معمار می نویسد...
بدون تردید مسجد جامع كبیر یزد یكی از شاهكارهای بدیع معماری مساجد ایران به شمار می آید كه تزیینات زیبا و منحصر به فرد آن جلوه ای ستودنی به آن داده است. این بنا مشتمل بر یك ایوان رفیع، گنبدخانه، دو شبستان تابستانه در طرفین آن دو گرم خانه در ضلع شرقی و غربی و یك صحن بزرگ مستطیل شكل و دو پایاب است.
    مسجد دارای شش ورودی است كه در اضلاع مختلف بنا واقع شده اند. ورودی اصلی كه در ضلع شرقی مسجد واقع شده دارای سردر رفیع و نیز كتبیه های كاشی معرق است و دو مناره نیز بر آن استوار گردیده. این سردر زیبا در زمان شاهرخ تیموری به بنا اضافه شده و بر آن تزیینات و كاشی معرق با نفوش گره چینی و اسلیمی كار شده است. بخش اعظم این آثار به مرور زمان تخریب شده بود در تعمیرات هیئت حامیان بازسازی می شود.




ادامه مطلب را دنبال کنید ...
ورودی مذكور به یك هشتی (كریاس) با سقف گنبدی گشوده می شود كه این فضا را می توان موزه كتبیه ها نامید زیرا كه انواع كتبیه های سنگی و كاشی كه بر وقفنامه و فرامین حكومتی در دوره های مختلف درج شده، منصوب است.
    در ضلع غربی بنا درست مقابل ورودی مذكور قرار گرفته و آن هم به یك هشتی گشوده می شود كه نمای این درگاه با كاشی كاری جدید تزیین یافته است. ورودی دیگر مسجد در ضلع شمالی و درست روبه روی ایوان قرار دارد. این ورودی متصل به یك كریاس است و سردر آن با كتبیه های قرآنی و تز یینات كاشی معرق جدید تزیین یافته است.
    ورودی شمال غربی دارای نمای ساده و بی پیرایه است كه به یك دالان طویل گشوده می شود كه این دالان به یكی از رواق های اطراف صحن متصل می گردد.
    دو ورودی دیگر مسجد یكی در ضلع جنوب غربی واقع در شبستان غربی گنبدخانه و دیگری در شمال شرقی و در بخش قدیمی مسجد واقع شده كه درحال حاضر هر دو مسدود است.
    دو گرم خانه مسجد در ضلع شرقی و غربی صحن قرار دارند، گرم خانه شرقی به شبستان شازده معروف است و دارای 48ستون مستطیل شكل با ازاره های پوشیده از كاشی های شش ضلعی و فیروزه ای رنگ است. در ضلع شرقی و غربی این گرم خانه شاه نشین هایی كه در انتهای آن پنجره و نورگیرهایی تعبیه شده است. این شبستان همچنین دارای طاق های گنبدی سراسری است كه در قسمت مركزی شان نورگیرهایی سنگی هشت ضلعی قرار دارد. محراب این گرم خانه دارای دهانه گشاد با قوس های پنج و هفت كند و نیز نقوش مهری ظریف و زیبا است. گرم خانه ضلع شرقی كاملاجدید و از احداث هیئت حامیان مسجد است. این گرم خانه نیز از نوع ستون دار بوده و محراب جدید آن با كاشی های خشتی و هفت رنگ تزیین یافته است.
    درگوشه شمال شرقی صحن محوطه ای به ابعاد 3*5/2 متر با دیوار آجرچینی مشبك كه به قرائت خانه موسوم بوده و در سمت قبله آن كتیبه محرابی از كاشی های مسدس آبی رنگ و به تاریخ 890 هجری نصب است.
    زیباترین بخش بنا را می توان مجموعه ایوان و گنبدخانه و فضاهای پیرامون آن نامید. نمای ایوان رفیع با مجموعه ای از زیباترین تزیینات كاشی معرق و با نقوش اسلیمی و گیاهی و نیز گره چینی پوشانده شده این تزیینات همراه با آجرهای ضربی و نقوش معقلی و كتیبه های كاشی معرق و كوفی بنایی مجموعه ای بدیع و خیره كننده آفریده اند كه تحسین هر بیننده ای را برمی انگیزد.
    در دو طرف دهانه ایوان ورودی غلام گردش ها و غرفه هایی است، كه این غرفه ها در دو طبقه بوده و به یكدیگر متصل اند و فضای ایوان و گنبدخانه را دور زده و بر آن مشرف هستند. گنبدخانه مربع شكل یك دهانه گشاده مركزی و داخل ایوان و دو گذرگاه طاق دار در طرفین آن دارد. این گذرگاه ها به غلام گردش های ایوان كه روی آنها در قرن نهم غرفه هایی ساخته شده منتهی می گردد. دو شاه نشین دو طرف گنبدخانه، دارای نرده های پوشیده از كاشی مشبك بوده و درشاه نشین ضلع شرقی دو سنگ محرابی زیبا متعلق به قرن نهم نصب است. از اره ایوان و گنبدخانه با كاشی های مسدس آبی رنگ پوشیده شده كه در وسط هر كدام با ترنج های كاشی معرق تزیین شده است.
    دیواره بالای از اره ها در غلافی از طرح های هزار باف مركب از كاشی های بسیار كوچك كه تشكیل نقوش نوشتاری می دهند، پوشیده شده و بر دیوارهای جنوبی و شمالی زیر گنبدخانه با خطوط كوفی بنایی تسبیحات اربعه و شهادتین اجرا گردیده است.
    گنبد مسجد بر روی فیلپوش های بزرگی قرارگرفته كه با مقرنس های مزین به نقوش معقلی پوشیده شده اند. فاصله این فیلپوش ها نیز با كاربندی زیبایی كه بر آنها با خطوط كوفی بنایی كلمات الله و محمد نقش بسته، كار شده است.
    محراب اصلی یا محراب واقع در گنبدخانه یا مقصوره یك دهانه مستطیل عمیقی بوده كه از دو طرف آنها معبرهای تنگ و كوتاهی به دو سوی گنبدخانه راه می یابد. این محراب زیبا مزین به انواع كاشی معرق و كتیبه و آجرضربی است و بر دو كاشی ستاره ای شكل منصوب درآن نام استادكار و تاریخ ساخت محراب (777 هجری) نقش بسته است.
    در ضلع غربی و شرقی گنبدخانه دو شبستان یا تابستانه وجود دارد كه غلام گردش هایی با طاق های متقاطع آنها را به مقصوره پیوند داده است. شبستان شرقی درسال 777 هجری به دستور شاه یحیی مظفری ساخته می شود و بوسیله یك غلام گردش با پنج دهانه تنگ كه به سوی رواق شرقی باز می شود به گنبدخانه و ایوان متصل می گردد. این شبستان دارای محراب كم عمقی است كه در راس دارای مقرنس گچی بوده و كمی پایین تر از آن هشت قطعه قاب كاشی معرق به یك اندازه دركنار هم نصب شده است. یك كتیبه معرق نیز به ابعاد 108*58 سانتیمتر درپایین و در وسط محراب نصب است كه بر آن جملات قرآنی و نقوش گل و گیاه با تكنیك كاشی معرق اجرا شده است.
    شبستان غربی در قرن نهم توسط خواجه غیاث الدین عقیل ساخته شده و مشهور به شبستان غیاثیه است. از ویژگی های بارز این شبستان طاق های سراسری كوكبی و تویزه است كه در اكثر بناهای تیموری شهر یزد دیده می شود. در ضلع شرقی این شبستان پنج اشكوبه دیده می شود كه دارای نرده های گچی پوشیده از كاشی معرق هستند. محراب آن ساده و دارای مقرنس های گچی در نیم طاق آن است.
    این مسجد به لحاظ معماری از نمونه های شاخص مسجد جامع دركشور است. مسجد جامع یزد در قرن ششم هجری بنا شد و امروزه از اثری از آن برجا نیست ولی به جای آن در قرن هشتم هجری مسجد جامع جدید یزد ساخته شد.
    گنبدخانه مسجد دارای پلان مربع است كه در ارتفاع مناسب با گوشه سازی های خاص به هشت، 16 و 32 ضلعی تبدیل شده وگنبدی دو پوش بر فراز آن قرارگرفته است.در ساختمان گنبد از روش خشخاشی استفاده شده كه یكی از مهم ترین فنون مهندسی در ساخت و ساز سنتی است.
    یكی از دو مناره سر در اصلی دارای دو مسیر حركت مستقل است به گونه ای كه اگر دو نفر همزمان از بالاو پایین درجهت مخالف حركت نمایند یكدیگر را نخواهند دید.
    در زیر ایوان اصلی 110 اسماء مباركه الهی به صورتی هماهنگ و كاملافنی با استفاده از خط كوفی بنایی نقش بسته است.
    این مسجد به چند دلیل دارای اهمیت است: نخست آنكه قدیم ترین نمونه معماری است كه طی قرن نهم هجری در معماری مذهبی ناحیه یزد از آن تقلید شده است. دیگر خصوصیات مهم بنا كاربرد وسیع طاقهای سراسری در شبستان هاست كه با تزیین كاشی معرق همراه است.
    محراب مسجد با كاشی های معرق به سال 777 هجری همزمان با شبستان تابستانی ساخته شده است. طاق محراب مقرنس و بدنه آن را با هشت قاب مستطیل و مربع شكل از كاشی معرق بر زمینه سفال بی لعاب متشكل از یك طرح هندسی تزیین كرده اند.


طبقه بندی: معماری اسلامی،
برچسب ها: یزد، ایوان مسجد جامع یزد،
[ دوشنبه 1391/12/14 ] [ 08:39 ب.ظ ] [ سید بهنام فتحی ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

بسم الله الرحمن الرحیم
یک معمار خوب معماری است که از آجرهایی که به سمتش پرت می کنند دیواری برای خود بسازد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ایمیل بهنام: 1memar.fathi@gmail.com
ایمیل منوچهر: manuchehr.memar@gmail.com

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
تماس با ما

وب هكس

وب هكس

داغ کن - کلوب دات کام